Politiek en wetenschap

Deze week gooi ik het eens over een andere boeg. Geen verhaal over informatietechnologie, maar een politiek geïnspireerd pleidooi voor de wetenschap.

De aanleiding is een memo van de regering-Obama die zegt dat de nieuwe Amerikaanse regering voortaan op wetenschappelijke integriteit steunt. Overheidsbenoemingen voor technologische functies gebeuren op basis van kennis en ervaring, en niet op basis van politieke kleur. En wetenschappelijk onderzoek krijgt alle kans. Getuige de onmiddellijke opheffing van de door de regering-Bush ingevoerde verbod op stamcellenonderzoek.

Voor de meeste mensen lijken zulke maatregelen niet meer dan logisch, maar in tijden van economische crisis zijn die beslissingen niet altijd gemakkelijk te verdedigen. Wetenschappelijk onderzoek vergt vaak een lange doorlooptijd en niet alle onderzoek levert de gewenste of rendabele resultaten op. Een financiële constructie die snel resultaat oplevert, lijkt dan vaak een eenvoudiger oplossing.

Toevallig kreeg ik deze week ook een toespraak van de Britse eerste minister, Gordon Brown, toegestuurd. Tijdens de Romanes-lezingen eind februari in Oxford bevestigde Brown zijn intentie om niet te snijden in de investeringen voor wetenschappelijk onderzoek. Wetenschap is een nationale prioriteit voor het Verenigd Koninkrijk.

Brown verwees in zijn speech naar de 350ste verjaardag van een vergadering van een kleine groep wetenschappers in Oxford. Tijdens die vergadering werd besloten om ondanks de Engelse burgeroorlog regelmatig samen te komen om experimenten uit te voeren, te observeren en te bespreken. Hun wetenschappelijke benadering van experiment, observatie en analyse heeft in belangrijke mate bijgedragen tot onze huidige maatschappij van voorspoed, tolerantie en vrijheid. Deze wetenschappelijke pioniers hebben ons immers niet geleerd wat, maar hoe we moeten denken.

In lijn met dat gedachtegoed is Brown niet te beroerd om toe te geven dat de toekomst van de Britse economie niet berust op een verdere expansie van de financiële industrie of het bedenken van steeds complexere financiële producten. De toekomst is aan de wetenschap. En daarom stelt Brown duidelijke prioriteiten: investeren in wetenschappelijk onderzoek en de rol van de wetenschap in het onderwijs stimuleren. Dat laatste wil hij bereiken door een nauwere samenwerking met de bedrijfswereld.

Gerichte omschakeling

Om het tekort aan leraars wiskunde en wetenschappen in het onderwijs op te vangen stelt de Britse premier een gerichte omschakeling en begeleiding voor van gespecialiseerde mensen die door de crisis huidige hun job hebben verloren. En omdat wetenschap niet ophoudt aan de grenzen heeft zowel Brown als de Amerikaanse president Barack Obama een `chief scientific advisor´ aan zijn ministers van Buitenlandse Zaken toegevoegd.

De voorstellen bieden wellicht geen mirakeloplossing. Maar in een jaar dat we de 100ste geboortedag van Charles Darwin vieren, doet het goed te zien dat de uitdagingen van de toekomst vanuit een wetenschappelijke benadering, en niet vanuit een ideologische overtuiging of vanuit winstmotieven worden aangepakt. Zo zouden ook Darwin en zijn vriend George Romanes het hebben gewild.