Living Labs: de brug tussen onderzoek en marketing

Op papier is de stap van een goed idee naar een succesvol product snel gezet. In de praktijk kost het ontwikkelen en vermarkten van nieuwe technologieën, diensten en toepassingen echter veel tijd en veel geld.

Via allerhande onderzoeksinstellingen en -fondsen subsidieert de overheid de onderzoeksfase van innovatieve ideeën tot de ontwikkeling van een prototype. Eens een product "marktklaar" is, nemen bedrijven het over en stellen ze geld ter beschikking voor de productie op grote schaal. Maar welke instelling overbrugt de stap tussen prototype en kant-en-klaar product? Niet veel bedrijven en onderzoeksfondsen zijn bereid dat risico te financieren, want juist in die fase is de kans op mislukken het grootst.

Living Labs: ideale testomgeving

Om te voorkomen dat nieuwe producten te snel en dus onvoldoende getest naar de markt worden gebracht, kan men in een proeftuinomgeving gebruikerstesten laten uitvoeren.  In proeftuinen toetsen organisaties nieuwe innovatieve technologieën, producten en diensten bij een groep van individuen in hun eigen leef- en werkomgeving. Proeftuinen vormen de ideale omgeving om ideeën, producten en diensten in een vroeg stadium op hun haalbaarheid te testen en waar nodig bij te sturen.

Living labs zijn opgebouwd rond drie activiteiten: need finding, shaping en business modelling. De eerste activiteit is gericht op het definiëren van een behoefte en het ontwikkelen van een concept. Bij shaping wordt een concept uitgewerkt tot een prototype en een derde activiteit - business modelling - is gericht op het verzamelen van feedback over specifieke parameters in een business model voor een nieuwe dienst en product.  De meerwaarde van een Living Lab schuilt echter voornamelijk in de continue interactie met en feedback van een geselecteerd proefpubliek. De testpersonen worden bij alle fasen van het onderzoek betrokken waardoor eventuele moeilijkheden tijdig kunnen worden opgevangen. 

De rol van iLab.o

Het iLab.o van IBBT is een buitenbeentje op het vlak van proeftuinonderzoek. iLab.o ondersteunt grootschalige proeftuinprojecten door specifieke proeftuinmethodologieën en ondersteunende softwaretools aan te bieden.  Daarnaast staat iLabo.o in voor de selectie, de opvolging en het verzamelen van de feedback  van het testpubliek. Deze feedback is essentieel om het beleid en de strategie van bedrijven, overheden, researchorganisaties verder uit te bouwen.  iLab.o wordt op zijn beurt bijgestaan door iLab.t en iLab.u die respectievelijk de technische haalbaarheid en de gebruiksvriendelijkheid van toepassingen onderzoeken.

IBBT heeft zijn ervaring rond gebruikersonderzoek kunnen opbouwen tijdens verschillende projecten, waaronder het E-paper project. Uit de feedback van het testpubliek op het prototype bleek o.a. dat de weerkaatsing in het scherm hinderlijk was en dat ook de verbinding met de server te vaak wegviel. Het prototype werd teruggestuurd naar de ontwikkelaar en aangepast op basis van de feedback. 

Ook bij een onderzoek naar een mobiele TV-applicatie leverde iLab.o een belangrijke bijdrage. Bij de lancering van het idee werd ervan uitgegaan dat de applicatie vooral gebruikt zou worden bij cafébezoek en onder vrienden. Uit een test bij de gebruikersgroep bleek echter dat de toepassing vooral diende om de tijd te doden, bijvoorbeeld op de bus of tijdens een eenzame maaltijd. Uit het onderzoek bleek overigens dat het marktpotentieel veel lager lag  dan de inschatting van de onderzoekers en dat het concept dus maar een beperkte toekomst had.

In beide onderzoeken heeft iLab.o door zijn bijdrage het onderzoek tijdig kunnen bijsturen waardoor een mislukte marktlancering werd voorkomen. Deze voorbeelden illustreren hoe belangrijk het is om de productontwikkeling in alle fases van het onderzoek te kunnen testen bij een representatief gebruikerspubliek. Op die manier kunnen kosten, tijd en ontgoocheling vermeden worden.