Politiek en wetenschap

Deze week gooi ik het eens over een andere boeg. Geen verhaal over
informatietechnologie, maar een politiek geïnspireerd pleidooi voor de
wetenschap. De aanleiding is een memo van de regering-Obama die zegt
dat de nieuwe Amerikaanse regering voortaan op wetenschappelijke
integriteit steunt. Overheidsbenoemingen voor technologische functies
gebeuren op basis van kennis en ervaring, en niet op basis van
politieke kleur. En wetenschappelijk onderzoek krijgt alle kans.
Getuige de onmiddellijke opheffing van de door de regering-Bush
ingevoerde verbod op stamcellenonderzoek.

Voor de meeste mensen lijken zulke maatregelen niet meer dan logisch,
maar in tijden van economische crisis zijn die beslissingen niet altijd
gemakkelijk te verdedigen. Wetenschappelijk onderzoek vergt vaak een
lange doorlooptijd en niet alle onderzoek levert de gewenste of
rendabele resultaten op. Een financiële constructie die snel resultaat
oplevert, lijkt dan vaak een eenvoudiger oplossing.

Toevallig kreeg ik deze week ook een toespraak van de Britse eerste
minister, Gordon Brown, toegestuurd. Tijdens de Romanes-lezingen eind
februari in Oxford bevestigde Brown zijn intentie om niet te snijden in
de investeringen voor wetenschappelijk onderzoek. Wetenschap is een
nationale prioriteit voor het Verenigd Koninkrijk.

Brown verwees in zijn speech naar de 350ste verjaardag van een
vergadering van een kleine groep wetenschappers in Oxford. Tijdens die
vergadering werd besloten om ondanks de Engelse burgeroorlog regelmatig
samen te komen om experimenten uit te voeren, te observeren en te
bespreken. Hun wetenschappelijke benadering van experiment, observatie
en analyse heeft in belangrijke mate bijgedragen tot onze huidige
maatschappij van voorspoed, tolerantie en vrijheid. Deze
wetenschappelijke pioniers hebben ons immers niet geleerd wat, maar hoe
we moeten denken.

In lijn met dat gedachtegoed is Brown niet te beroerd om toe te geven
dat de toekomst van de Britse economie niet berust op een verdere
expansie van de financiële industrie of het bedenken van steeds
complexere financiële producten. De toekomst is aan de wetenschap. En
daarom stelt Brown duidelijke prioriteiten: investeren in
wetenschappelijk onderzoek en de rol van de wetenschap in het onderwijs
stimuleren. Dat laatste wil hij bereiken door een nauwere samenwerking
met de bedrijfswereld.

Gerichte omschakeling
Om het tekort aan leraars wiskunde en wetenschappen in het onderwijs op
te vangen stelt de Britse premier een gerichte omschakeling en
begeleiding voor van gespecialiseerde mensen die door de crisis huidige
hun job hebben verloren. En omdat wetenschap niet ophoudt aan de
grenzen heeft zowel Brown als de Amerikaanse president Barack Obama een
‘chief scientific advisor’ aan zijn ministers van Buitenlandse Zaken
toegevoegd.

De voorstellen bieden wellicht geen mirakeloplossing. Maar in een jaar
dat we de 100ste geboortedag van Charles Darwin vieren, doet het goed
te zien dat de uitdagingen van de toekomst vanuit een wetenschappelijke
benadering, en niet vanuit een ideologische overtuiging of vanuit
winstmotieven worden aangepakt. Zo zouden ook Darwin en zijn vriend
George Romanes het hebben gewild.